Antika Bir Heves

Antika Bir Heves - (22.3.2002)

Okur yazarlığa ilk adımımızı ürkekçe atmaya çalıştığımız o en mutlu çağımızda öğrendiğimiz ilk cümlelerden biridir: â€?Kitap insanın en iyi dostudur."
            17 Mart Pazar günü Ankaralı kitapseverler için işte bu en iyi dostların en eskileriyle buluşma günüydü. Başkentin önemli sahaflarından biri olan Sanat Kitabevi'nin her şeye rağmen düzenlediği 9'uncu Antika Kitap Fuarı, bir avuç kitapseveri bir araya getirdi.
            â€œHer şeye rağmenâ€? tanımı burada özellikle vurgulanmıştır. Çünkü krizin etkileri bir yana, Ankara Palas'ın yalnızca devlet organizasyonlarına ayrılması nedeniyle, apar topar, herhangi bir sergi için bile uygunsuz olan Çağdaş Sanatlar Merkezi'nin birinci katında yapılmasına karar verilmişti müzayedenin.
            Kitap almak ve okumak tarihi öğrenmek için çok iyi bir yol olabilir. Ancak antika değere sahip bir kitabı almak benim için bir anlamda o tarihin bir parçasını elinde tutmak demektir. 
 <IMG style="WIDTH: 358px; HEIGHT: 375px" height=419 alt="" hspace=10 src="http://www.gezgin.com/dergi/yazi/72/breslau.jpg" width=275 vspace=10 border=0>
            Bu yüzden daha artırmanın başlamasına bir saatten uzun bir süre varken, bir numaralı bayrağı kapmış ve Orhan Veli'nin Yenisi ile Karşı adlı şiir kitaplarının ilk baskılarını almak üzere salondaki yerimi almıştım. 
              Bir açık artırma, yalnızca antika eser düşkünlerinin, tutkularını tatmin edecek bir fırsat değildir. O eserlerden herhangi biriyle ilgilenenlerin güçleri oranında sahip olma arzularını doyuracakları bir güç gösterisi, bir iktidar savaşıdır aynı zamanda.Peyler sürülmeye başladığı andan itibaren bu erk savaşı da başlamış demektir. Talip olunan eserin değerini yalnızca egonuz belirler çoğu zaman.
             Çekicin sesi zaferinizi ilan ettiğinde ödediğiniz fiyat, işte bu savaşın galibiyeti için ödenen bedeldir. Yalnız arzulanana ulaşılmakta kalınmamış, tüm rakiplere karşı üstünlük sağlanarak, şahitlerin huzurunda zafer perçinlenmiştir. Bu nedenle artırma ne kadar  çetin geçmişse, o kadar değerlidir yengi... Tanınma gerçekleşmiş, eserin fiyatının arttığı oranda gücünüz de tanınmıştır.
            Ama kaybetme riski de her zaman mevcuttur. Zaferinize sarhoş edici bir tat veren de işte budur: Tehlike riski... Çünkü kendinize ait sınırlarınızı bildiğiniz bütçenizle bilmediğiniz güçlere karşı savaş vermektesinizdir. Bu nedenle herhangi bir anda , üstelik de zaferden en emin olduğunuz anda, göremediğiniz bir yerden gelen bir atakla yerle bir olabilirsiniz, tıpkı benim gibi... 
            Söz konusu olan ünlü ressamımız Abidin Dino'nun, 1944 yılında Adana'da yayımladığı KEL adlı piyesinin satışıydı. Büyük ressamın gücü belki mutluluğun resmini yapmaya yetmemişti ama en azından bu ilk ve tek piyesini,  500 adet de olsa bastırabilmişti.
<IMG style="WIDTH: 336px; HEIGHT: 388px" height=430 alt="" hspace=10 src="http://www.gezgin.com/dergi/yazi/72/kel.jpg" width=294 vspace=10 border=0>
            Ben de alçakgönüllü -zayıf- bütçem ve saflık derecesindeki cesaretimle Türk edebiyatının değerli- ve belki de bir örneği daha bulunmayan- bu eserine sahip olmak için kelimenin tam anlamıyla kıran kırana bir mücadelenin içine gözü kapalı attım kendimi.
            Ama ben daha peyimi 27 milyon liraya artırmıştım ki , bir katılımcının 50 milyonluk teklifinin ardından bir diğerinin sürdüğü 100 milyonluk pey, eserin satış değerini belirledi.
            Daha bir dakika bile dolmadan piyesin fiyatı 3 milyon liradan 100 milyon liraya yükselmiş ve günün en büyük çarpışmasının galibinin zaferini hepimiz- tabii ki en çok da ben- kıskanç gözlerle izlemiştik!           Aslında haritalardan gravürlere, gezi kitaplarından salnamelere, beratlardan süreli yayınlara, 319 kalemde 400'ü aşkın antika eserle müzayede, yalnız sayısal anlamda değil, tür açısından da son derece zengindi. 
Ancak ilgi ne yazık ki beklenen kadar yüksek değildi. Özellikle müze ya da kütüphane gibi kurumsal alıcıların yokluğu, Sanat Kitabevi'nin sahibi Ahmet Yüksel ve ekibinin tüm iyi niyetli çabalarına karşın müzayede heyecanını gölgeledi. Yalnızca bir iki vakfın, o da yine bir iki esere talip olması, beklenmedik bir düş kırıklığıydı onlar için .
 â€œÇok gezen mi çok bilir yoksa çok okuyan mı ?â€œ Sorusu bu kez de yanıtsız kaldı. Çünkü 3 milyon liradan 7 buçuk milyar liraya kadar değişen açılış fiyatlarıyla satışa sunulan eserler arasına, gezi kitaplarının neredeyse hiçbirisi alıcı bulmadı.
Kendisi de İstanbul'da yarım asıra yakın bir süredir sahaflık yapan Sami Önal'ın yönettiği müzayedede, kitapların birbiri ardına alıcı bulamadıkları için â€œçekilmesiâ€?nin yarattığı burukluk , Önal'ın yardımcıları Suavi Aydın ve Bülent Varlık'ın seslerine yansıyordu.
Her biri alanlarında ekol olmuş yabancı uzmanlar tarafından kaleme alınmış Türkiye üzerine onlarca inceleme ve gezi kitabı, kendine bir talipli bulamadı! 
 Müzayedenin en â€œağır parçasıâ€?, Tournon Kardinali Pierre Belon'un 1553'de Paris'te yayımlattığı kitabıydı. 
<IMG height=389 alt="" hspace=10 src="http://www.gezgin.com/dergi/yazi/72/le-tiers.jpg" width=592 vspace=10 border=0>
7 buçuk milyar lira açılış bedeliyle satışa sunulan, doğa tarihi üzerine kaleme alınmış  neredeyse 500 yaşındaki bu eser satılmadı.
Ünlü İngiliz şair Lord Byron'un Türkiye'de geçirdiği günlere ilişkin görüşlerini yazdığı â€œThe Works of Lord Byron with Notes and Illustrationsâ€? adlı nefis gravürlerle bezeli eseri de aynı kaderi paylaştı.   
Sanat yaşamına bir seyahatname yazarı olarak başlayan Miss Julia Pardoe'nun imzasını taşıyan 1838 Londra baskısı â€œThe Beauties of Bosphorusâ€? adlı kitabı da yeni bir müzayadeyi bekleyecek. 
<IMG height=373 alt="" hspace=10 src="http://www.gezgin.com/dergi/yazi/72/miss-julia.jpg" width=537 vspace=10 border=0>
Wiliam Barlett'in nefis İstanbul gravürleriyle süslenmiş şaheserin 850 milyon liralık açılış fiyatı kitapseverlere çok gelmişti.
Ancak tüm bunların arasında bir gezgin olarak beni  en çok şaşırtan-ve biraz da üzen demeliyim- ünlü gezgin Charles Fellows'un â€œA Journal Written During an Excursion in ASIA MINORâ€? adlı eserinin talibinin çıkmamasıydı. 
Fellows, 1800'lü yılların başında yaptığı gezilerinde, aralarında Xanthos'un da bulunduğu 13 Likya kentini ortaya çıkarmıştı. Bulduğu tarihi eserleri 105 sandık içinde bir savaş gemisiyle Londra'daki British Museum'a taşıyan Fellows, arkeolojiye yaptığı katkılardan dolayı Sir ünvanı ile ödüllendirilmişti. Likya bölgesindeki
çalışmaları yayımladığı 1839 Londra baskılı kitabı 1 milyar 350 milyon lira açılış fiyatı ile satışa sunuldu ve ... Çekildi...          Artırmada en yüksek fiyattan alıcı bulan eser, Nefzen Tevfik'in kütüphanesinden gelen bir el yazması oldu. Hacı şemseddin Muhammed tarafından yazılan ve üç de gravür barındıran 16'ıncı yüzyıldan kalma el yazması farsça divan 1 milyar liradan alıcı buldu.
Müzayedenin en ilginç parçalarından biri Foto Magazin Dergisi'ydi. 
<IMG style="WIDTH: 344px; HEIGHT: 422px" height=446 alt="" hspace=10 src="http://www.gezgin.com/dergi/yazi/72/foto-magazin.jpg" width=308 vspace=10 border=0>
1938-40 yıllarında Süreyya Bükey tarafından 23 sayı çıkarılan bu magazin dergilerinin atası , 85 milyon liradan alıcı buldu. Cumhuriyet tarihinin ilk erotik yayınlardan  â€œşen Gazete Piliçâ€? ve Çapkın Kız Koleksiyonları da artık yeni kütüphaneleri şenlendiriyor.
Kimi zaman kıran kırana artırmalardan küçük hasarlar-özellikle cüzdanım!- alsam da , salondan en mutlu ayrılan kişi yine de bendim! 5 saatin sonunda yüzümde kocaman bir gülümsemeyle ve koltuğumun altında Türkiye tarihi üzerine dört nefis kitabın yanı sıra, Orhan Veli'nin yepyeni şiirleriyle Ankara'nın bıçak gibi keskin ayazına attım kendimi. 
â€œGemlik'e doğru denizi göreceksin, şaşırma â€œ der Orhan VELİ:           Gemlik'e kadar yürüyebilirdim!